Waar gaan wij onze mosterd halen?
Buurlanden en Europese landen die vergelijkbaar zijn met Vlaanderen komen in de kijker van het internationaal team dat binnen het agentschap recent werd geïnstalleerd. Op vrijwillige basis werden collega’s met een internationale belangstelling met elkaar in contact gebracht. Ervaren en bevlogen reizigers ook die, tussen hun avonturen door, wel eens de bestuurskundige landschappen willen afschuimen. Enthousiasme en een goede verstandhouding zijn de ingrediënten van het team om van het buitenland ons nieuwe binnenland te maken, althans toch om ons te laten inspireren.
Een nieuw ABB-beleidsdomein
Het agentschap voor Binnenlands Bestuur focust, onder impuls van zijn administrateur-generaal, op het buitenland. Ook de beheersovereenkomst van het agentschap met de Vlaamse Regering vermeldt het belang van de buitenlandse modellen en ervaringen, wat het beleidsmatige karakter aantoont van deze discipline.
Het vergelijkende onderzoek is een discipline die in eerste instantie wordt gelinkt aan de academische wereld. Grote en zware studiewerken worden eraan gewijd. Ze zijn hoofdzakelijk gericht op de werking van de democratie en op de bestuurskundige hervormingen. Heel boeiend, nuttig en verrijkend, maar redelijk omslachtig en tijdrovend om dit te doorworstelen, en dus minder praktisch en instant hanteerbaar.
Het agentschap voor Binnenlands Bestuur wil graag informatie aanreiken die snel overzichtelijk en in te schatten is. De toepasbaarheid voor het Vlaamse beleid staat daarbij voorop. De buitenlandse praktijken mee integreren in de Vlaamse beleidsopties en nieuwe regelgeving was tot voor kort minder evident maar er wordt naar gestreefd om dit een vast item te maken bij de beleidsvoorbereiding.
ABB nam zich voor om toegankelijke informatie te verzamelen en deze intern en extern aan te bieden. Een uitdaging, want ontstaan uit het niets. Dat dit verrassende resultaten en bevindingen oplevert, mag blijken uit eerdere bescheiden en occasionele onderzoeken. Zo is het Belgische schepenambt helemaal niet zo wijd verspreid en alom bekend als wordt gedacht. Het is zelfs redelijk uniek dat dergelijke mandaten worden ingevuld zoals in Vlaanderen en in België. Die informatie leert ons van de eigen situatie in te schatten en te evalueren.
Waar zitten onze partners?
De gekozen landen en regio’s zijn een selectie op basis van staatkundige en bestuurskundige overeenkomsten en gelijkenissen, of omdat het gewoon goede en relevante modellen en praktijken zijn. We kozen een tiental landen en regio’s. De buurlanden, Nederland, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg en ook het Verenigd Koninkrijk, Italië en Spanje en, omwille van hun reputatie als oordeelkundige en efficiënt georganiseerde overheid, Finland en vooral Denemarken, en uiteraard ook onze eigen Belgische regio’s Wallonië en het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest.
Omwille van hun federale of federaalachtige structuur werden er voor Duitsland, Spanje en ook het VK enkele regio’s uitgekozen die bijzondere aandacht krijgen. Dat zijn Rheinland-Westfalen, Baden-Württemberg, Beieren, Catalonië en Schotland. Ook voor Italië zal er in de toekomst een regionale insteek worden opgenomen.
Informatie verzamelen
De informatie wordt verzameld via het internet, literatuur, maar ook door contacten met de buitenlandse collega’s. Internetinformatie is als buitenstaander niet altijd correct te beoordelen en kan voorbijgestreefd, vertekend of onvolledig zijn. De meest actuele en juiste gegevens worden inderdaad best aangereikt door de overheidsdiensten en door de betrokken lokale besturen zelf. Door zijn aanwezigheid, sinds het EU-voorzitterschap, in de kerngroep van de zogenaamde High Level Group on Governance beschikt ABB over directe contacten met collega’s uit verschillende EU-lidstaten.
De aanwezigheid in Brussel van de beoogde landen maar ook van veel regio’s via hun vertegenwoordigingen bij de EU, wordt daarbij graag benut. Met het ene bureau verlopen de contacten uiteraard al beter dan met het andere, maar ABB maakt werk van een goed en betrouwbaar netwerk. Er werd bovendien al wederzijdse belangstelling vastgesteld.
ABB staat ook open voor de ervaringen en de contacten van onze eigen Vlaamse lokale en regionale besturen met hun buitenlandse collega’s. De bevindingen van het werkveld kunnen een zeer nuttige aanvulling zijn bij het meer beschouwende en afstandelijke zicht van een centraal bestuur.
Wat hebben we?
Om de winkel op te starten kozen we voor een basisoverzicht van de staatsstructuren met focus op de lokale besturen, hun bevoegdheden, hun positie tot en hun relatie met de andere overheden. Daarnaast worden, omwille van hun Vlaamse actualiteitswaarde, de lokale verkiezingen en hervormingsprocessen met fusies en regiovorming, belicht. De thema’s worden uitgebreid naargelang de vraag van collega’s die inhoudelijke beleidsinitiatieven nemen en in functie van de intenties van de Vlaamse minister voor Binnenlands Bestuur.
In Binnenband zal gedurende enige tijd telkens een land worden voorgesteld, waarna de informatie wordt vrijgegeven via de ABB-website. We starten de reeks met Denemarken, dat zijn lokale besturen na een reeks van grondige hervormingen een prominente, of de prominentste, plaats heeft toebedeeld.