De doelgroep van het inburgeringsbeleid: inburgeraars en minderjarige anderstalige nieuwkomers

Inburgeraars Het inburgeringsbeleid is bedoeld voor vreemdelingen van achttien jaar en ouder die zich langdurig in Vlaanderen of Brussel komen vestigen. Ook Belgen die niet in België geboren zijn en van wie minstens een van de ouders niet in België geboren is, behoren tot de doelgroep van het inburgeringsbeleid.

Er zijn verschillende groepen inburgeraars:

• nieuwkomers: Nieuwkomers zijn personen die zich onlangs in België gevestigd hebben. Het is belangrijk dat zij snel kennis maken met hun nieuwe thuisland en Nederlands leren.

• oudkomers: Oudkomers zijn inwijkelingen die al langer dan een jaar in België wonen. Sommigen van hen zijn nog onvoldoende bekend met het reilen en zeilen in onze samenleving en kennen onvoldoende Nederlands. Ze krijgen alsnog de kans in een inburgeringstraject te stappen.

• bedienaars van erkende erediensten in plaatselijke kerk- en geloofsgemeenschappen die door de Vlaamse overheid zijn erkend. Bedienaars van erediensten hebben een voorbeeldfunctie binnen hun geloofsgemeenschap. Ze vormen vaak een aanspreekpunt en contactpersoon bij wie gelovigen te rade gaan. Hun positie binnen de geloofsgemeenschap vereist kennis van en inzicht in de samenleving.

IInburgeraars hebben recht op een inburgeringstraject. De volgende inburgeraars hebben ook een inburgeringsplicht:

• nieuwkomers. Concreet gaat het om:
• vreemdelingen aan wie voor het eerst een verblijf van meer dan drie maanden is toegekend
• personen die in het buitenland de Belgische nationaliteit hebben verworven en zich in ons land komen vestigen
• asielzoekers die meer dan vier maanden geleden hun asielaanvraag hebben ingediend. Zij zijn alleen verplicht om maatschappelijke oriëntatie te volgen
• bedienaars van erediensten

Verplichte inburgeraars kunnen van hun plicht tot Inburgering vrijgesteld worden op basis van:

• Europese regelgeving,
• een ernstige ziekte of handicap,
• een getuigschrift of diploma dat ze in het Belgische of Nederlandse onderwijs hebben behaald,
• een bewijs dat ze een volledig schooljaar onthaalonderwijs gevolgd hebben,
• het feit dat ze een attest van inburgering hebben behaald,
• hun leeftijd, voor inburgeraars die 65 jaar of ouder zijn.

De inburgeringsplicht geldt evenmin voor inburgeraars die in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wonen.

Een gedetailleerd overzicht van wie inburgeraar is, vindt u hier.

Minderjarige anderstalige nieuwkomers

Naast meerderjarigen, behoren ook minderjarige anderstalige nieuwkomers tot de doelgroep van het inburgeringsbeleid. Het gaat om dezelfde doelgroep van kinderen en jongeren die in aanmerking komen voor het onthaalonderwijs.

Sanctionering

Wie inburgeringsplichtig is, moet aan de volgende twee voorwaarden voldoen:

• zich tijdig op het onthaalbureau aanmelden
• regelmatig de lessen binnen het primaire inburgeringstraject volgen. Dat betekent dat hij of zij bij minstens 80 % van elke cursus die in zijn of haar inburgeringscontract is opgenomen, aanwezig moet zijn.

Als verplichte inburgeraars niet aan de inburgeringsplicht voldoen, kunnen ze een geldboete krijgen. Er kan ook een geldboete opgelegd worden als ze niet meewerken aan het tot stand brengen van het inburgeringsprogramma of weigeren het inburgeringscontract te tekenen.

Het inburgeringsdecreet voorziet in de mogelijkheid om van de inburgeringsplicht af te wijken voor inburgeraars die ‘beroepsmatig werkzaam’ zijn. De afwijking wordt toegekend door het onthaalbureau en wordt in het inburgeringscontract opgetekend. Die afwijking wordt niet toegekend aan bedienaars van erediensten .

Ook rechthebbende inburgeraars moeten zich aan hun inburgeringscontract houden. Wanneer ze hun inburgeringstraject onrechtmatig vroegtijdig stopzetten, m.a.w. wanneer ze bij minstens een onderdeel van het vormingsprogramma minder dan 50% van de lessen aanwezig zijn, kunnen ze een administratieve geldboete krijgen.

Het inburgeringstraject

Het inburgeringstraject bestaat uit een primair en een secundair gedeelte. Het primaire inburgeringstraject wordt gecoördineerd door het onthaalbureau en bestaat uit een vormingsprogramma ondersteund door een individuele begeleiding van de inburgeraar. Het vormingsprogramma wordt samengesteld uit lessen Nederlands, maatschappelijke oriëntatie en loopbaanoriëntatie.

De lessen Nederlands als tweede taal (NT2) worden aangeboden door centra voor basiseducatie, centra voor volwassenenonderwijs en universitaire talencentra. De doorverwijzing naar het meest aangepaste lessenpakket gebeurt door het Huis van het Nederlands.

Tijdens de cursus maatschappelijke oriëntatie maken de inburgeraars kennis met de Vlaamse samenleving. Dit lessenpakket behandelt thema’s als de Belgische staatsstructuur, onderwijs, mobiliteit, gezondheid, enzovoort. Daarnaast is er ook ruime aandacht voor waarden en normen. Maatschappelijke oriëntatie wordt aangeboden door het onthaalbureau.

Loopbaanoriëntatie is een begeleiding naar verder studeren, werken, deelname aan het socio-culturele aanbod, vrijwilligerswerk en andere vrijetijdsbesteding. Daarbij wordt vertrokken vanuit de ervaring en kwalificaties (zoals diploma’s) die de inburgeraar vanuit zijn of haar thuisland meebrengt. Begeleiding bij het zoeken naar werk gebeurt door de VDAB. De overige begeleiding wordt verzorgd door het onthaalbureau.

Voor de individuele begeleiding van de inburgeraar, of trajectbegeleiding, zorgt het onthaalbureau . De trajectbegeleider begeleidt de inburgeraar vanaf de aanmelding op het onthaalbureau tot het behalen van het attest van inburgering. Dat houdt in dat de trajectbegeleider zorgt voor een aangepast vormingsprogramma, dat hij of zij de aanwezigheid van de cursist opvolgt en zorgt voor de doorverwijzing naar het Huis van het Nederlands en, als dat nodig is, naar de VDAB. Als de inburgeraar specifieke vragen heeft of specifieke begeleiding nodig heeft, zal de trajectbegeleider hem of haar in contact brengen met de juiste voorzieningen of organisaties. Bij die begeleiding op maat hoort ook de ondersteuning voor het verkrijgen van een diplomagelijkschakeling.

Inburgeraars die regelmatig het vormingsprogramma hebben gevolgd, ontvangen een attest van inburgering. Daarmee kunnen ze instappen in het secundaire inburgeringstraject. Dat wordt door de reguliere voorzieningen aangeboden. Zo kan de inburgeraar een beroepsopleiding of een opleiding tot zelfstandig ondernemerschap volgen. Daarnaast kan hij ook verder Nederlands studeren, zich in het hoger onderwijs inschrijven of kiezen voor vrijwilligerswerk.

Inburgering voor minderjarigen

Voor minderjarige anderstalige nieuwkomers bestaat een toeleidingstraject. Dat houdt in dat het onthaalbureau Inburgering hen begeleidt bij de inschrijving in een school of in het onthaalonderwijs. Die minderjarige anderstalige nieuwkomers krijgen er de kans snel Nederlands te leren en hun mogelijke achterstand in te halen. Als dat nodig is,
worden ze ook begeleid naar welzijnsvoorzieningen.

Het informeren en doorverwijzen van de inburgeraar

Verschillende instanties nemen een rol op bij het informeren van inburgeraars over hun recht op en hun plicht tot inburgering. Ze verwijzen de inburgeraar ook door naar het dichtstbijzijnde onthaalbureau Inburgering. De gemeenten nemen die rol op ten aanzien van nieuwkomers. De Vlaamse overheid informeert de bedienaars van erediensten.